Wat betekent een 'geassocieerd EU-lidmaatschap' voor Canada?

In dit artikel:

Canada overweegt mogelijk de eerste ‘geassocieerde lidstaat’ van de Europese Unie te worden. Het land zou daarmee geen volwaardig EU-lid worden, maar wel gedeeltelijk toegang krijgen tot Europese samenwerking op het gebied van handel, defensie, technologie, energie, grondstoffen en mogelijk reizen en onderwijs. De nieuwe status bestaat nog niet en moet door Canada en de EU gezamenlijk worden uitgewerkt.

Volwaardig EU-lidmaatschap is voor Canada volgens de huidige regels niet mogelijk, omdat het geografisch buiten Europa ligt. Als voorbeelden voor een tussenpositie gelden Noorwegen, IJsland, Liechtenstein en Zwitserland. Zij zijn economisch nauw met de EU verbonden, maar moeten daarvoor veel Europese regels volgen zonder volledige zeggenschap over die regels. Canada zou een eigen variant kunnen krijgen, mogelijk met beperkte invloed op Europese besluiten maar zonder volledig stemrecht.

Economisch zijn Canada en de EU al verbonden via handelsverdrag CETA, waardoor de meeste invoerheffingen op goederen zijn afgeschaft. De meerwaarde van een nieuw akkoord zou vooral liggen in samenwerking rond defensie, technologie, energie en strategische grondstoffen. Canada doet als enige niet-EU-land al mee aan SAFE, een Europees defensieprogramma van 150 miljard euro. Premier Mark Carney heeft daarnaast interesse getoond in nauwere samenwerking op het gebied van reizen en onderwijs.

Een belangrijk motief voor Canada is het verkleinen van de afhankelijkheid van de Verenigde Staten. De goederenhandel met de EU bedroeg vorig jaar ongeveer 96 miljard dollar, tegenover ruim 800 miljard dollar met de VS. Een hechtere Europese relatie kan Canada helpen handel en investeringen meer te spreiden, al zal dat de Amerikaanse dominantie niet direct veranderen.

Over de voorwaarden bestaat nog grote onzekerheid. Canada zou Europese regels moeten overnemen, wat lastig kan zijn voor bedrijven die sterk verweven zijn met Amerikaanse productieketens. Ook moeten de partijen bepalen hoeveel Canada financieel bijdraagt, welke voordelen het krijgt en hoeveel invloed daar tegenover staat. Voorlopig is ‘geassocieerd lid’ daarom vooral een mogelijk nieuw samenwerkingsmodel tussen volledig lidmaatschap en een gewone handelsovereenkomst.