Waarom obligatierentes wereldwijd stijgen: 10 oorzaken op een rij

In dit artikel:

De rente op staatsobligaties loopt wereldwijd snel op. In de Verenigde Staten staat het rendement op tienjarige staatsleningen op het hoogste niveau sinds 2007; ook Japan, Frankrijk en andere grote economieën zien hun financieringskosten stijgen. Volgens marktkenners komt dat door een combinatie van economische, politieke en financiële ontwikkelingen.

De wereldeconomie blijft sterker groeien dan verwacht. Daardoor kiezen beleggers eerder voor aandelen dan voor obligaties en neemt de kans toe dat inflatie hardnekkig blijft. Tegelijkertijd zijn olie en andere grondstoffen duurder geworden. De hogere energie-, transport- en voedselprijzen kunnen de inflatie verder aanjagen, waardoor beleggers een hogere vergoeding verlangen op langlopende leningen.

Ook centrale banken houden de rente hoog of verhogen die opnieuw. De Amerikaanse Federal Reserve deed dat in september, terwijl ook Australië en Japan de rente verhoogden. Beleggers houden rekening met verdere renteverhogingen in onder meer Europa, het Verenigd Koninkrijk en Canada. Hogere beleidsrentes drukken de prijzen van bestaande obligaties, waardoor hun rendement stijgt.

Een belangrijke nieuwe factor is de enorme financieringsbehoefte van technologiebedrijven. De wereldwijde AI-race heeft dit jaar al geleid tot meer dan 400 miljard dollar aan bedrijfsobligaties voor chips, datacenters en andere infrastructuur. Techbedrijven concurreren daarmee rechtstreeks met overheden om het beschikbare beleggersgeld. Overheden zelf lenen eveneens steeds meer: de Amerikaanse staatsschuld ligt boven 40 biljoen dollar en OESO-landen zouden dit jaar gezamenlijk ongeveer 18 biljoen dollar ophalen.

De oplopende defensie-uitgaven versterken die trend. Door oorlogen en herbewapening nemen militaire budgetten wereldwijd toe; de Amerikaanse defensiebegroting overschrijdt in het fiscale jaar 2026 voor het eerst 1 biljoen dollar. Als die uitgaven met nieuwe schulden worden betaald, komt er extra aanbod van staatsobligaties op de markt. Bij een groot aanbod moeten overheden hogere rentes bieden om kopers te vinden.

Daarnaast kan Japan Amerikaanse staatsobligaties verkopen om de yen te ondersteunen. Een hogere Japanse rente maakt ook de zogenoemde yen carry trade minder aantrekkelijk, waardoor beleggers mogelijk buitenlandse obligatieposities afbouwen. Amerikaanse importheffingen vergroten intussen het risico op nieuwe inflatie en kunnen renteverlagingen uitstellen.

Tot slot kopen de Federal Reserve en buitenlandse centrale banken relatief minder Amerikaanse staatsobligaties dan voorheen. Private partijen, zoals hedgefondsen, nemen een groter deel van de markt over en eisen doorgaans scherpere rendementen. Het wereldwijde overschot aan spaargeld neemt bovendien af, terwijl overheden en bedrijven juist veel kapitaal nodig hebben voor schulden, defensie, de energietransitie en AI. Die toenemende concurrentie om schaarse middelen zet de obligatierentes verder onder druk.