Trump zegt dat Iran-akkoord vandaag wordt getekend, Teheran twijfelt nog
In dit artikel:
De Amerikaanse president Donald Trump meldde eind deze week dat er zondag een voorlopig akkoord zou worden getekend dat de Straat van Hormuz zou heropenen en het conflict met Iran zou beëindigen. Iran ontkent die stelling; Teheran zegt dat er nog onopgeloste meningsverschillen zijn over kernpunten zoals het beheer van de zeestraat en financiële compensatie.
Pakistan, dat optreedt als bemiddelaar, werkt volgens premier Shehbaz Sharif aan een elektronische ondertekening van een voorlopige verklaring waarna technische gesprekken van ongeveer zestig dagen het Iraanse nucleaire dossier verder zouden uitdiepen. Tegelijk arriveerde zondag een Qatarese delegatie in Teheran om de diplomatieke communicatie voort te zetten. Iraanse bronnen geven echter aan dat de tekst nog nauwkeurig wordt bestudeerd en dat een ondertekening op korte termijn niet zeker is; de voorgestelde overeenkomst moet ook nog door de hoogste Iraanse leider worden goedgekeurd.
De grootste knelpunten zijn geld en zeggenschap over de Straat van Hormuz. Washington wil de doorgang volledig open en probeert het Iraanse kernprogramma verder in te perken, onder meer door zeer verrijkt uranium te laten verwijderen. Iran eist daarentegen toegang tot bevroren tegoeden en compensatie voor oorlogsschade, en wil invloed behouden op de strategische vaarroute. Over de precieze interpretatie van “heropenen” en wie toezicht houdt bestaan onduidelijkheden, wat later tot nieuwe disputen kan leiden.
Het voorgestelde ruilmechanisme is gefaseerd: Iran zou stap voor stap sanctieverlichting krijgen na het nakomen van concrete voorwaarden, en behoud van een civiel kernprogramma zou onder strikte beperkingen mogelijk blijven. Amerikaanse functionarissen benadrukken dat de regeling moet voorkomen dat Iran een kernwapen ontwikkelt. Critici en deskundigen waarschuwen echter dat zo’n gefaseerde aanpak de moeilijkste kwesties kan doorschuiven en de overeenkomst fragiel maakt; Becca Wasser van Bloomberg Economics noemt het risico dat het uiteindelijk een broze wapenstilstand oplevert die telkens onder druk komt te staan.
Praktische hindernissen blijven groot. Diplomaten verwachten dat het minstens een maand kan duren voordat scheepvaart via de Straat van Hormuz weer volledig op gang komt, deels vanwege de vrees dat Iran mijnen heeft gelegd. Bij een akkoord zouden het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk mogelijk een internationale missie leiden om mijnen te ruimen en de doorgang veilig te maken. Die risico’s kregen extra gewicht toen de Britse marine zaterdag meldde dat een schip voor de kust van Oman door een onbekend projectiel was geraakt.
Regionale tegenstanders, met name Israël, zijn uitgesproken kritisch en nemen niet deel aan de onderhandelingen; premier Benjamin Netanyahu heeft herhaaldelijk gepleit voor meer druk op Teheran. Iraanse minister Abbas Araghchi beschuldigde Israël ervan de gesprekken actief te proberen te ondermijnen. Tegelijkertijd reageerden financiële markten positief op de vage vooruitgang: na Trumps uitspraken daalden olie- en gasprijzen duidelijk, omdat markten rekening lijken te houden met het vooruitzicht van herstelde energiestromen via de Straat van Hormuz.
Kortom: er lijkt diplomatiek momentum, maar fundamentele politieke en praktische vragen — over geld, toezicht op de vaarroute, verwijdering van verrijkt uranium en de precieze fasering van sanctieverlichting — zijn nog niet opgelost. Dat maakt een duurzame doorbraak onzeker en houdt het risico van nieuwe blokkades en vertragingen hoog.