Straat van Hormuz weer heropend: Iran eist Bitcoin als tol
In dit artikel:
Iran eist dat tankers die door de Straat van Hormuz varen betalen in Bitcoin, als voorwaarde voor de heropening van die vitale vaarroute. De eis kwam naar buiten na een vannacht aangekondigd staakt-het-vuren tussen de VS en Iran, bemiddeld door Pakistan, dat een einde moest maken aan ruim vijf weken van vijandelijkheden. De Straat van Hormuz is strategisch cruciaal: dagelijks passeert ongeveer een vijfde van de mondiale olie- en gasvoorziening.
Volgens Hamid Hosseini, woordvoerder van de Iraanse bond van olie- en gasexporteurs, moeten schepen eerst per e-mail hun lading doorgeven; Iran rekent vervolgens tol à 1 dollar per vat olie en verwacht betaling in Bitcoin binnen enkele seconden, om traceerbaarheid en mogelijke inbeslagname vanwege sancties te voorkomen. Lege tankers mogen gratis passeren. Bij pre-oorlogse volumes (ongeveer 20 miljoen vaten per dag) zou die tol Iran grofweg 7,3 miljard dollar per jaar opleveren; als daarnaast een gerapporteerde transitvergoeding van 2 miljoen dollar per schip wordt geheven, kan de opbrengst — bij oude doorvoercijfers — naar schatting tot zo’n 50 miljard dollar oplopen.
De keuze voor Bitcoin past in Iran’s bredere strategie om westerse sancties te omzeilen. Het land legaliseerde Bitcoin-mining in 2019 en verzorgde op het hoogtepunt enkele procenten van de wereldwijde rekenkracht van het netwerk. Eerder werden ook betalingen in Chinese yuan of stablecoins gemeld. Iran zegt de Straat van Hormuz opengesteld te hebben, en staats-tv meldde dat het eerste schip sinds het bestand is gepasseerd, maar details over het vaartuig ontbreken. Tegelijk dreigde Iran via radiozenders dat schepen die zonder toestemming varen “vernietigd zullen worden”.
De werkelijke doorvoer is inmiddels sterk verminderd: normaal zo’n 135 schepen per dag, nu mogelijk slechts 10–15 volgens maritiem adviesbureau EOS Risk, omdat het beoordelingsproces veel tijd vraagt. Een file van 300–400 schepen wacht om de Perzische Golf te verlaten; het wegwerken daarvan binnen twee weken lijkt onrealistisch.
Het staakt-het-vuren houdt in dat de VS en Israël twee weken stoppen met aanvallen en Iran zijn aanvallen in de regio staakt, terwijl de zeestraat moet worden heropend. De precieze voorwaarden blijven onduidelijk; Iran presenteerde een tienpuntenplan waarin onder meer voortgaande uraniumverrijking en opheffing van alle sancties staan, wat door de VS deels wordt bestreden. De aankondiging van het bestand leidde tot stijgingen op de financiële markten; de Bitcoin-koers steeg meer dan 5 procent naar bijna 73.000 dollar.