S&P 500 stijgt 12 procent, maar onderliggend groeit een groot gevaar

In dit artikel:

De S&P 500 is in 2026 ruim 12 procent gestegen en sloot vrijdag op 7.711 punten. De rally wordt vooral gedragen door technologie, kunstmatige intelligentie en een sterke bereidheid van beleggers om risico te nemen. Volgens een column in The Wall Street Journal vertoont de markt echter niet alleen overeenkomsten met de dotcomperiode van 1999, maar ook met de speculatieve markt rond 1901.

De overeenkomst zit vooral in de hoge handelsactiviteit, het gebruik van hefboom en de afhankelijkheid van liquiditeit. In 1901 wisselde de volledige aandelenmarkt gemiddeld iedere vier maanden van eigenaar. Particuliere beleggers konden via zogenoemde bucket shops met geleend geld speculeren op korte koersbewegingen, zonder daadwerkelijk aandelen te kopen.

Volgens de column is de moderne variant daarvan zichtbaar in de optiemarkt. In juli had 66,2 procent van het S&P 500-optievolume betrekking op opties die nog dezelfde dag afliepen, een record. Daarnaast steeg de totale margin debt volgens FINRA van 1,02 biljoen dollar een jaar eerder naar 1,42 biljoen dollar in juli. Beleggers gebruiken dus steeds meer geleend geld.

De financiële paniek van 1907 laat zien dat een crisis niet noodzakelijk begint bij extreem hoge waarderingen. Nadat speculanten hun poging om United Copper te controleren zagen mislukken, sloeg het wantrouwen over naar trustmaatschappijen. De liquiditeit droogde op, waardoor de rente op kortlopende leningen explodeerde van 9,5 naar uiteindelijk 100 procent. J.P. Morgan moest ingrijpen om het systeem te stabiliseren; de Dow Jones verloor ruim 40 procent en zes jaar later werd de Federal Reserve opgericht.

Het huidige financiële systeem is beter gereguleerd en centrale banken beschikken over meer middelen dan in 1907. Toch blijft volgens de waarschuwing hetzelfde risico bestaan: zolang koersen stijgen, lijkt lenen aantrekkelijk en cash overbodig. Bij een plotselinge behoefte aan liquiditeit kan die hefboom de daling juist versterken, terwijl cash dan bescherming biedt.