Olieschok van miljard vaten door Hormuz: vraag staat op instorten
In dit artikel:
De blokkade van de Straat van Hormuz duurt nu negen weken en heeft de wereldolievoorziening al ongeveer een miljard vaten gekost. Handelshuizen en energie-instanties waarschuwen dat die verliezen steeds zichtbaarder worden en dat consumenten en bedrijven gedwongen zullen zijn hun verbruik terug te schroeven — door torenhoge prijzen of door overheidsrantsoenering.
Het wegvallen van de doorvoer via de Hormuz-straat vermindert de beschikbare olie naar schatting met circa 10 procent. De markt reageert zoals gebruikelijk: bij krimpend aanbod stijgen de prijzen totdat vraaggedrag verandert — minder autorijden, minder vluchten en lagere industriële productie, een proces dat in de sector bekendstaat als “demand destruction”. Volgens Trafigura’s hoofdeconoom Saad Rahim is dat proces al begonnen en nadert de markt een kritieke omslag.
In de eerste weken waren vooral Aziatische petrochemische fabrieken en de LPG-aanvoer naar landen als India het zwaarst getroffen; tekorten en gebrek aan tankers zorgden dat grondstoffen niet meer bij afnemers kwamen. Inmiddels verschuift de druk naar westerse consumentenproducten: benzine, diesel en kerosine zijn nog wel verkrijgbaar, maar veel duurder, waardoor huishoudens en bedrijven hun vraag aanpassen. Het Internationaal Energieagentschap verwacht deze maand de sterkste daling van het olieverbruik in vijf jaar. Handelshuis Gunvor waarschuwt dat het wereldwijde verlies volgende maand kan oplopen tot circa 5 miljoen vaten per dag; andere spelers noemen al snelheden rond 4 miljoen vaten per dag.
De economische gevolgen stapelen zich op: Duitsland halveerde zijn groeiverwachting en het IMF verlaagde de wereldprognoses. De ECB berekent in het zwaarste scenario olieprijzen tot 145 dollar per vat met een halvering van de groei in de eurozone. Adviesbureau FGE NexantECA en handelshuizen schetsen nog somberder uiteinden — prijzen tussen 150 en 300 dollar worden in extreme gevallen niet uitgesloten.
Een bijzondere kwetsbaarheid zijn middendestillaten, met diesel als cruciale brandstof voor vervoer, bouw en industrie. Europese dieselprijzen klommen recent boven 200 dollar per vat; India bereidt zich voor op rantsoenering. De luchtvaart reageeert met route- en capaciteitskortingen: Vietnamese maatschappijen en Air New Zealand schrapten routes, Lufthansa verwijderde 20.000 korteafstandsvluchten uit het zomerschema, KLM en United pasten capaciteit aan.
Overheden kochten tijd door ruim 400 miljoen vaten uit strategische voorraden vrij te geven (IEA-landen), maar die buffers slinken snel. Zoals Vitol-topman Russell Hardy zei: “We hebben in feite aanbod naar voren gehaald.” Als de Straat van Hormuz binnen enkele maanden niet heropent, waarschuwen handelaren zoals Gunvor, kan de oliemarktcrisis overslaan naar de bredere economie en het risico op een wereldwijde recessie sterk toenemen.