Oliebedrijven boeken megawinsten door oorlog, consument betaalt prijs

In dit artikel:

De oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran heeft de wereldwijde brandstofvoorziening ontregeld en de winsten van de grootste oliebedrijven sterk opgedreven. Shell, BP, Chevron, ExxonMobil en TotalEnergies profiteerden vooral van uitzonderlijk hoge marges bij raffinaderijen, waar ruwe olie wordt verwerkt tot benzine, diesel en kerosine.

Shell boekte in het derde kwartaal een nettowinst van 10,81 miljard dollar, bijna twee keer zoveel als een jaar eerder. BP zag zijn aangepaste winst stijgen van 2,2 naar 8,46 miljard dollar, terwijl Chevron uitkwam op 9,9 miljard dollar tegenover 3,5 miljard een jaar eerder. TotalEnergies verhoogde de aangepaste nettowinst van 4 naar 9,1 miljard dollar. ExxonMobil verdiende voor het eerst in minstens zes jaar meer aan raffinage dan aan de productie van olie en gas.

De scheepvaart door de Straat van Hormuz is verstoord en aanvallen op raffinaderijen hebben de beschikbaarheid van brandstoffen beperkt. Daardoor stegen de raffinagemarges sterk. Shell verdiende gemiddeld 42 dollar per vat en TotalEnergies 33,20 dollar, ongeveer vier keer zoveel als een jaar eerder. Bij BP liep de marge op van 15,80 naar 46,70 dollar per vat. Chevron haalde 4,9 miljard dollar uit raffinage, tegenover 1,1 miljard dollar een jaar eerder. De olieprijs was weliswaar wisselvallig, maar de winststijging kwam vooral doordat geraffineerde brandstoffen veel duurder werden.

De extra inkomsten worden deels gebruikt om schulden af te lossen. BP bracht zijn nettoschuld terug tot 13,9 miljard dollar en bereikte daarmee een schulddoelstelling een jaar eerder dan gepland. Chevron verminderde zijn schuld met 3,5 miljard dollar en ExxonMobil met 8 miljard dollar. Tegelijkertijd keren de bedrijven veel geld uit aan aandeelhouders. Shell en TotalEnergies kondigden aandeleninkopen aan; ExxonMobil heeft voor 2027 een programma van 20 miljard dollar gepland.

Voor automobilisten en huishoudens betekenen de verstoorde energiemarkten juist hogere kosten voor brandstof en mogelijk ook voor gas en elektriciteit. De uitzonderlijke winsten leiden daarom tot discussie over extra belastingen voor energiebedrijven. Onder meer Spanje, Roemenië, Hongarije en Slowakije hebben al maatregelen genomen om een deel van zulke winsten af te romen. Tegenstanders vrezen dat dit investeringen in nieuwe energieprojecten kan afremmen.

De oorlog pakt niet voor alle activiteiten gunstig uit. Shell zag zijn olieproductie in de eerste negen maanden van 2026 met 17 procent dalen, mede door verstoringen in Qatar. Shell, BP en TotalEnergies schreven bovendien miljarden af op onder meer duurzame energieprojecten. Toch blijven de raffinagewinsten uitzonderlijk hoog zolang de wereldwijde brandstofvoorziening onder druk staat.