Nieuwe energiecrisis in Europa? 4 redenen waarom dat waarschijnlijk niet gebeurt
In dit artikel:
De oorlog in het Midden-Oosten en een blokkade bij de Straat van Hormuz hebben recent de energieprijzen voor olie en gas weer doen oplopen, wat in Europa herinneringen oproept aan de energiecrisis van 2022. Hoewel de prijzen deze week fors omhooggingen, zitten ze nog ver onder de historische pieken van vier jaar terug: de Europese TTF-gasprijs stond toen boven de 300 euro per MWh, nu schommelt die rond de 60 euro. Economen zien daarom een duidelijk verschil in schaal en risico.
Een aantal structurele veranderingen verklaart waarom een vergelijkbare schok minder waarschijnlijk is. Europa is veel minder afhankelijk geworden van goedkoop Russisch pijpleidinggas en heeft in korte tijd alternatieve importketens ontwikkeld, vooral voor vloeibaar aardgas (LNG) uit landen als de VS en Qatar. Tegelijkertijd is er extra infrastructuur gerealiseerd — onder meer nieuwe LNG-terminals in Duitsland — waardoor landen sneller scheepsleveringen kunnen ontvangen.
De energietransitie versterkt de bufferwerking: veel wind- en zonneparken zijn erbij gekomen, waardoor de vraag naar gascentrales is afgenomen. Daarnaast draaien kerncentrales in Frankrijk en waterkracht in Noorwegen weer meer, wat de behoefte aan gas verder reduceert. Gemiddeld verbruikt Europa volgens economen nu ongeveer vijftien procent minder gas dan tijdens de vorige crisis.
Ook aan de aanbodkant ontstaan positieve verschuivingen. De VS breiden hun exportcapaciteit voor LNG uit, wat op mondiaal niveau extra volume kan brengen en zo prijsopdrijvende tekorten kan dempen. Bovendien kan China bij hoge gasprijzen tijdelijk terugvallen op kolen, waardoor het minder LNG afneemt en er meer beschikbaar komt voor andere markten zoals Europa.
Beleidsmatig is Europa beter voorbereid. Regeringen hebben noodinstrumenten klaarliggen om huishoudens en bedrijven te steunen bij sterke prijspieken, en er is meer coördinatie tussen EU-landen bij gezamenlijke inkoop. Dat beperkt de kans op onderlinge concurrentie op de wereldmarkt die in 2022 de prijzen verder opjoeg.
Toch blijven onzekerheden bestaan. De huidige voorraadniveaus zijn relatief laag en een geopolitieke escalatie kan op korte termijn flinke prijsschommelingen veroorzaken. Analisten verwachten daarom dat energie op korte termijn duurder blijft dan eerder dit jaar, ook al achten veel economen een crisis van de omvang van 2022 voorlopig onwaarschijnlijk omdat de markt beter gediversifieerd en veerkrachtiger is dan vier jaar geleden.