Iran trotseert Amerikaanse druk met 'overlevingseconomie'

In dit artikel:

Iran houdt ondanks Amerikaanse sancties en een blokkade van zijn havens vast aan een overlevingseconomie. De regering rantsoeneert schaarse goederen, beperkt de toegang tot buitenlandse valuta en schrapt investeringen. Alleen essentiële import, zoals tarwe, medicijnen en babyvoeding, blijft met miljarden aan subsidies overeind. De staat en het leger worden zoveel mogelijk ontzien, terwijl huishoudens de zwaarste lasten dragen.

De gevolgen zijn volgens het artikel ingrijpend. De inflatie ligt boven de 80 procent; kip is bijna drie keer zo duur als een jaar geleden en melk ongeveer 2,5 keer. Lonen stijgen veel minder snel, waardoor de koopkracht afneemt. Omdat de olie-export in juli vrijwel stilviel, drukt Teheran geld bij om salarissen en de wederopbouw te betalen. Het IMF verwacht dit jaar een economische krimp van 5,4 procent.

Centraal in het conflict staat de Straat van Hormuz, waardoor normaal ongeveer een kwart van de wereldwijd over zee vervoerde olie gaat. De Amerikaanse marine blokkeert volgens het artikel Iraanse havens, terwijl Iran de doorvaart voor andere schepen gevaarlijk maakt. Daarmee raakt Teheran niet alleen zijn eigen olie-uitvoer, maar ook de belangrijkste exportroute van olie uit de Golfregio. Na een tijdelijk akkoord in juni ging de zeestraat kortstondig open, maar na het mislukken van het bestand begin vorige maand liep de olieprijs opnieuw sterk op.

De hogere olieprijs werkt wereldwijd door in brandstof-, transport- en consumentenprijzen. Beleggers vrezen daardoor nieuwe renteverhogingen, wat druk zet op aandelen, bitcoin en edelmetalen.

Iran eist onder meer de terugtrekking van Amerikaanse troepen uit de regio, het opheffen van sancties, vergoeding van oorlogsschade en vrijgave van bevroren tegoeden. Ook wil Teheran een einde aan de gevechten in meerdere landen en aan de Amerikaanse zeeblokkade. President Donald Trump zegt juist dat de druk moet worden opgevoerd en verlangt een schadevergoeding van Iran. Volgens de Iraanse oud-functionaris Hadi Kahalzadeh onderschatten beide partijen mogelijk hoe lang hun economische en politieke druk standhoudt.