Iran schroeft olieproductie terug terwijl opslag voloopt door VS-blokkade
In dit artikel:
De Amerikaanse blokkade van de Straat van Hormuz heeft de Iraanse olietoevoer de afgelopen weken scherp onder druk gezet: uitvoer is sterk gedaald, opslagruimte raakt snel vol en Teheran heeft volgens een hoge functionaris al productie teruggeschroefd om problemen voor te blijven. De blokkade, die sinds 13 april effect heeft, dwingt Iran steeds vaker naar drijvende opslag en stilgelegde tankers voor het eiland Kharg, het belangrijkste exportpunt.
Iran benut ervaring uit eerdere sanctiejaren om de pijn te verzachten. Ingenieurs zouden weten welke putten tijdelijk afgesloten kunnen worden zonder blijvende schade, en het land bouwde eerder een schaduwvloot en methodes voor overslag en drijvende opslag op. Daardoor kan export deels doorgaan via oudere tankers en overslag tussen schepen, al werkt die keten nu minder soepel door de Amerikaanse aanwezigheid in de Golf en de Golf van Oman.
Data van Kpler tonen dat recent 18 tankers met eerder Iraanse ladingen lagen te wachten, goed voor ongeveer 35 miljoen vaten. Satellietbeelden laten nog steeds laadactiviteiten zien, maar in lager tempo. Bronnen rond het energiebeleid en analisten van onder meer JPMorgan en Kpler schatten dat Iran bij het huidige tempo nog ongeveer een maand heeft voordat de opslagcapaciteit echt uitgeput is. Als opslag vol is, moet productie verder omlaag — in een worstcasescenario draaien velden mogelijk nog op ongeveer de helft van hun vroegere capaciteit, uitgaande van het interne verbruik vóór het conflict.
De economische druk op Iran is al voelbaar: de valuta daalde naar nieuwe dieptepunten en binnenlandse industrieën zoals staal en kunststoffen lijden. Tegelijk houdt de regering vast aan een ‘verzets‑economie’ — een beleid dat gericht is op overleven onder sancties in plaats van snelle groei — en probeert zij haar afnemersbanden warm te houden, deels via informele of omstreden kanalen. Washington verhoogde intussen ook de druk door sancties tegen personen en partijen die met Iran’s schaduwbankensysteem en Chinese verwerkers zouden samenwerken.
Er ontstaan grenzen aan de opties van Iran. Landroutes naar buurlanden (Turkije, Pakistan, Afghanistan, Oezbekistan) kunnen slechts enkele honderden duizenden vaten per dag opnemen; spoor naar China is duur en ongeschikt voor grootschalig en goedkoop vervoer. Bovendien bestaat het risico dat verkeerd stilgelegde velden blijvende schade oplopen.
Analisten waarschuwen dat de Verenigde Staten mogelijk onderschatten hoe goed Iran zich kan aanpassen. Het systeem van drijvende opslag en overslag houdt de export voorlopig in beweging, maar staat duidelijk onder stress. De uitkomst hangt af van wie de economische en geopolitieke druk het langst volhoudt en in hoeverre de VS de blokkade effectief kan volhouden zonder dat hogere olieprijzen en andere tegenreacties de balans verschuiven.