Iran oppert 'verzekeringskosten' en claimt controle over Hormuz

In dit artikel:

Iran probeert de controle over de Straat van Hormuz uit te breiden door nieuwe regels te stellen: schepen moeten voortaan vooraf toestemming vragen bij een Iraanse zeevaartautoriteit en een verplichte verzekering afsluiten om de strategische doorgang te mogen gebruiken. In een openbaar document legt Teheran ook vast welke vaarcorridor als veilig geldt en zegt dat afwijken mogelijk als overtreding wordt gezien; de nu gratis verzekeringsregeling zou later in rekening kunnen worden gebracht.

Tegelijkertijd meldt het Amerikaanse Centraal Commando dat in de nacht meer dan twintig schepen de zeestraat zijn gepasseerd via een route langs de kust van Oman. Veel van die vaartuigen voeren “donker” — met uitgeschakelde volgsystemen — een tactiek die al vóór het recente akkoord toenam en vaak gepaard gaat met maritieme begeleiding van westerse strijdkrachten. Westerse marines hebben ook aanbevolen om de Oman-route te gebruiken en stellen kaarten met recente meldingen van mogelijke zeemijnen op verzoek beschikbaar.

De berichten komen op een gevoelig moment. Na een tijdelijk akkoord tussen de VS en Iran is vastgelegd dat de doorvaart zestig dagen gratis blijft; wat daarna volgt is onduidelijk. Scheepseigenaren en oliehandelaren vrezen dat Iran tol of verzekeringsheffingen zal gaan opleggen, iets wat volgens de sector mogelijk in strijd is met het internationale zeerecht en een gevaarlijk precedent zou scheppen. Bondgenoten van de VS, met name het Verenigd Koninkrijk, dringen er bij Washington op aan dergelijke Iraanse heffingen niet te accepteren.

De nieuwe Iraanse autoriteit, opgericht tijdens de oorlog en inmiddels onder Amerikaanse sancties, wordt door buurlanden niet erkend; reders zijn gewaarschuwd geen zaken met het orgaan te doen. Praktische regels uit het Iraanse document: aanvraag vooraf, reactie doorgaans binnen 48 uur, vergunning geldt per één doorgang en maximaal vijf dagen. Ondertussen blijven delen van de centrale vaarroute gecontroleerd en wordt gewerkt aan het opsporen en neutraliseren van mogelijke zeemijnen; meldingen van zo’n mijn voor de kust van Oman leidden recent tot minder schepen met ingeschakelde volgsystemen.

Kortom: er ontstaan twee concurrerende systemen — een Iraanse corridor met vergunningen en verzekeringen en een door westerse marines aanbevolen Oman-route — waardoor onzekerheid over veiligheid, juridische status en kosten van de belangrijkste energieroute ter wereld aanhoudt en de oliemarkten voorlopig terughoudend blijven.