Iran-deal blijft uit terwijl Israël zwaarste landinval in 25 jaar voert
In dit artikel:
De Verenigde Staten en Iran hebben afgelopen weekend opnieuw conceptvoorstellen uitgewisseld in pogingen om een staakt-het-vuren te verlengen en de Straat van Hormuz weer volledig open te stellen voor scheepvaart. Beide hoofdstukken blijven onderwerp van onderhandelingen; het is niet duidelijk of de gesprekken echt dichter bij een definitief akkoord zijn gekomen.
President Donald Trump zei publiekelijk dat zijn voorgestelde deal expliciet moet voorkomen dat Iran een kernwapen krijgt en herhaalde dat Teheran zijn nucleaire programma moet stopzetten en de doorvaart door Hormuz moet garanderen. Iran en de VS zouden echter nog steeds wijzigingen op het conceptakkoord aanbrengen, zo meldde het Iraanse persagentschap Tasnim. Iraanse onderhandelaar Abbas Araghchi waarschuwde dat er achter de schermen volop overleg plaatsvindt en dat conclusies voorbarig zijn totdat een definitieve tekst er ligt.
Een gevoelig twistpunt is een door de Iraanse staatstelevisie gepubliceerd concept waarin Iran de exclusieve bevoegdheid opeist om te bepalen welke schepen de Straat van Hormuz mogen passeren. Dat punt botst met de Amerikaanse eis van vrije doorvaart. Tegelijk staat in dezelfde onofficiële tekst dat de Verenigde Staten binnen zestig dagen ongeveer 12 miljard dollar aan bevroren Iraanse tegoeden zouden vrijgeven, zonder extra beperkingen voor doorboeking naar Iraanse banken. Of zulke bepalingen in een eindakkoord terugkomen, is onzeker.
Terwijl Washington en Teheran blijven onderhandelen, nemen de spanningen in de regio toe. Israël heeft het afgelopen weekend zijn grondoffensief in Libanon flink opgeschaald — volgens Israël de grootste operatie in 25 jaar — na nieuwe raketaanvallen van Hezbollah. Meer dan 300 projectielen werden volgens het Israëlische leger op Israëlische troepen in Libanon en het noorden van Israël afgevuurd. Israël is geen direct deelnemer aan de gesprekken tussen de VS en Iran, waardoor onduidelijk blijft of het bereid zou zijn zijn militaire campagne te staken als er wel een overeenkomst wordt gesloten.
De onzekere vooruitzichten hebben ook invloed op de markten: Brent-olie steeg opnieuw boven de 93 dollar per vat en de dollar kreeg steun, omdat beleggers minder rekenen op een snelle diplomatieke doorbraak. Voormalig veiligheidsadviseur John Bolton waarschuwde dat Amerikaanse doelstellingen deels economisch zijn — het beperken van brandstofprijzen en inflatiedruk richting de verkiezingen — en dat een akkoord de huidige Iraanse regering ruimte zou kunnen geven om later militaire en nucleaire capaciteiten te herstellen.
Kortom: er is diplomatiek verkeer en enige bereidheid tot concessies, maar cruciale meningsverschillen over controle van Hormuz, vrijgave van tegoeden en garanties rond het nucleaire programma houden de uitkomst onzeker, terwijl de regionale veiligheidssituatie door de intensivering van het Israëlisch-Libanese geweld verdere complicaties toevoegt.