Het fonds dat niemand wilde, is vijftig jaar later de standaard

In dit artikel:

Op 31 augustus 1976 lanceerde Jack Bogle namens Vanguard het eerste indexfonds dat de S&P 500 volgde. Het fonds moest beleggers tegen lage kosten eenvoudig het rendement van de brede Amerikaanse aandelenmarkt laten behalen. Wall Street ontving het initiatief sceptisch: Bogle wilde 150 miljoen dollar ophalen, maar kreeg slechts 11,3 miljoen binnen. Het fonds begon daardoor met ongeveer 280 aandelen in plaats van alle 500 ondernemingen uit de index en werd spottend “Bogle’s Folly” genoemd.

Bogle bouwde voort op een idee dat hij al in 1951 als student had beschreven: beleggingsfondsen presteren niet structureel beter dan de markt en hoge kosten drukken het rendement van beleggers. Na zijn ontslag bij Wellington Management in 1974 kreeg hij de ruimte om dat uitgangspunt via Vanguard in praktijk te brengen. Hij koos bovendien voor een bijzondere structuur waarbij de beleggers in de fondsen indirect eigenaar zijn van de vermogensbeheerder. Daardoor hoefde Vanguard geen winst voor externe aandeelhouders te maximaliseren en konden kostenverlagingen rechtstreeks aan beleggers ten goede komen.

Ongeveer een halfjaar na de lancering schafte Vanguard de aanvankelijke instapkosten van zes procent af. Het terugdringen van kosten werd een belangrijk onderdeel van Bogles beleggingsfilosofie. Kosten verminderen niet alleen het direct belegde vermogen, maar ook het toekomstige rendement over dat bedrag. Volgens Vanguard hebben Amerikaanse beleggers dankzij passief indexbeleggen tussen 2000 en eind 2025 naar schatting 570 miljard dollar aan kosten bespaard.

Het fonds groeide in vijftig jaar uit van 11,3 miljoen dollar naar ongeveer 1,67 biljoen dollar, verdeeld over verschillende aandelenklassen. Indexfondsen en ETF’s zijn inmiddels een dominante kracht op de financiële markten: in de Verenigde Staten zit er volgens het Investment Company Institute ongeveer vijftig procent meer vermogen in indexproducten dan in actief beheerde aandelenfondsen. Een hypothetische investering van 15.000 dollar bij de start zou volgens een berekening inmiddels meer dan 3,6 miljoen dollar waard zijn.

Bogle was niet de eerste die voor indexbeleggen pleitte; onder anderen econoom Paul Samuelson steunde het idee al eerder. Zijn belangrijkste bijdrage was volgens het artikel de combinatie van passief beleggen, zeer lage kosten en Vanguards beleggersgerichte structuur. Een initiatief dat aanvankelijk als een mislukking werd beschouwd, veranderde zo de manier waarop miljoenen mensen beleggen.