Frankrijk verdrinkt in €3,6 biljoen schuld: 5 belangrijke vragen

In dit artikel:

Frankrijk verkeert in toenemende financiële problemen. De staatsschuld is opgelopen tot ongeveer 3,6 biljoen euro, oftewel 119 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Het land heeft sinds 1974 geen begrotingsoverschot meer gehad en voldoet niet aan de Europese begrotingsregels: het tekort bedroeg vorig jaar 5,1 procent van het bbp, terwijl maximaal 3 procent is afgesproken. Ook België kampt met hoge schulden, maar de situatie in Frankrijk baart meer zorgen omdat het na Duitsland de grootste economie van de eurozone is.

Het vertrouwen van beleggers neemt af. Frankrijk betaalt dit jaar naar verwachting circa 60 miljard euro aan rente en moet volgend jaar ongeveer 340 miljard euro lenen. De rente op tienjarige Franse staatsobligaties ligt inmiddels rond 5 procent, hoger dan die van Italië en Griekenland. Het renteverschil met Duitsland is opgelopen tot ongeveer 1,4 procentpunt. Dat betekent dat Frankrijk per geleende miljard euro jaarlijks circa 14 miljoen euro meer betaalt dan Duitsland. Een faillissement dreigt voorlopig niet, maar verdere rentestijgingen kunnen het vervangen van bestaande leningen steeds duurder maken.

De politieke omstandigheden maken het lastig om de schuld terug te dringen. Frankrijk heeft al hoge belastingen, terwijl bezuinigingen geregeld leiden tot massale protesten, zoals tijdens de gelehesjesbeweging. Vooral hervorming van het pensioenstelsel is gevoelig. De pensioenleeftijd wordt verhoogd van 62 naar 64 jaar, maar verschillende partijen willen die verhoging terugdraaien in aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2027. Tegelijkertijd groeit de Franse economie nauwelijks: zowel vorig jaar als de komende jaren blijft de groei naar verwachting onder 1 procent. Daardoor stijgen de belastinginkomsten beperkt, terwijl de rentelasten oplopen.

Voor Nederland zijn de gevolgen voorlopig indirect, maar een verdere verslechtering kan de hele eurozone raken. Frankrijk kan in een vicieuze cirkel belanden waarin hogere rente leidt tot grotere tekorten en nieuwe leningen, waardoor beleggers nog hogere rente eisen. In een extreem scenario zou Europese steun nodig zijn, vergelijkbaar met de schuldencrisis rond Griekenland in 2010. Een reddingsoperatie voor Frankrijk zou echter veel ingewikkelder zijn: de Franse schuld is ongeveer twaalf keer zo groot als de Griekse schuld destijds. Nederland kan dan financieel moeten bijdragen en krijgt bovendien zelf te maken met hogere marktrentes, hypotheekrentes en leenkosten. De extra rentelast voor de Nederlandse schatkist wordt volgens RTL Nieuws geraamd op 12 miljard euro.

Een Frans staatsbankroet wordt door financieel commentator Hans de Geus onwaarschijnlijk genoemd. De Europese Centrale Bank (ECB) zou uiteindelijk Franse staatsobligaties kunnen opkopen om de rente te drukken en het vertrouwen te herstellen. Dat zal de ECB vermoedelijk niet vooraf beloven, omdat landen dan minder druk voelen om hun begroting op orde te brengen. Bovendien is de centrale bank gebonden aan Europese regels en kan zij niet onbeperkt ingrijpen. Frankrijk staat dus nog niet op het punt om Griekenland achterna te gaan, maar de combinatie van hoge schuld, lage groei, stijgende rente en politieke verdeeldheid vormt wel een groeiend risico voor heel Europa.