Financiële markten in spanning: komende uren zijn doorslaggevend
In dit artikel:
De komende uren kunnen beslissend zijn voor zowel de geopolitieke situatie in het Midden-Oosten als voor de wereldwijde financiële markten. Pakistan fungeert als bemiddelaar tussen Iran, de Verenigde Staten en Israël, en volgens de Iraanse ambassadeur in Pakistan naderen de vredsinitiatieven een kritisch kantelpunt. Samen met Turkije en Egypte ligt er een vredesplan op tafel dat onder meer een tijdelijk staakt-het-vuren van 45 dagen en heropening van de Straat van Hormuz voorstelt, maar zowel Washington als Teheran hebben het voorstel tot nu toe van de hand gewezen.
De impasse draait om fundamentele eisen die lijnrecht tegenover elkaar staan. De VS stellen verregaande voorwaarden, waaronder het vrijgeven van de zeestraat en beperkingen op Iraans nucleair en militair beleid. Iran eist eerst het staken van aanvallen en garanties tegen nieuwe aanslagen voordat het bereid is tot verdere concessies. Die onverenigbaarheid maakt een snelle doorbraak onzeker en verhoogt het risico op escalatie.
Om de druk op de VS op te voeren betrekken Iraanse autoriteiten burgers zichtbaar bij de strijd: oproepen tot menselijke ketens rond energiecentrales en bijeenkomsten van jongeren, sporters en artiesten moeten mogelijke aanvallen symbolisch belemmeren en het politiek gewicht van schade aan civiele infrastructuur benadrukken. Deze acties reageren op waarschuwingen van president Trump dat Amerikaanse aanvallen op Iraanse energie-infrastructuur een optie zijn. Intussen zijn in delen van Iran, onder meer Karaj, stroomstoringen gemeld na beschadiging van elektriciteitslijnen.
De economische consequenties zijn al voelbaar. De Straat van Hormuz — via welke doorgaans zo’n 20 procent van de wereldoliehandel loopt — is sinds het begin van het conflict eind februari grotendeels geblokkeerd, wat de olieprijzen bijna heeft verdubbeld. Op het moment van schrijven schommelt de prijs rond 112 dollar per vat, met een dagtop rond 116,50 dollar. Hogere olieprijzen duwen brandstof-, transport- en productiekosten omhoog, zetten bedrijfswinsten onder druk en voeden inflatie. Dat bemoeilijkt het ingrijpen van centrale banken en houdt rentetarieven hoger, een omgeving die doorgaans ongunstig is voor aandelen en cryptomarkten.
President Trump heeft Iran een harde deadline gesteld om de Straat van Hormuz te heropenen en te tekenen voor een deal; die termijn vervalt om 20.00 uur Amerikaanse tijd (ongeveer 02.00 uur Nederlandse tijd, nacht van dinsdag op woensdag). Lukt het niet, dan blijft de dreiging van militaire strikes op Iraanse infrastructuur bestaan. Tegelijkertijd is het niet uitgesloten dat de deadline bij zicht op onderhandelingen nogmaals wordt uitgesteld — dat zou de vijfde verlenging zijn. Voor markten en beleidsmakers is het cruciale vraagstuk simpel: komt er snel een akkoord dat rust brengt en de oliestromen herstelt, of leidt de patstelling tot verdere escalatie en hogere economische druk wereldwijd?