Explosie kunstmestprijzen: dreigt wereldwijde voedselinflatie?

In dit artikel:

De oorlog in het Midden-Oosten raakt nu ook de kunstmestmarkt: door verstoringen in de aanvoer en sterk gestegen energieprijzen stijgen de kosten van meststoffen fors en ontstaan tekorten, met name in Azië. De directe aanleiding is de blokkade van de Straat van Hormuz — een belangrijke handelsroute voor kunstmestexporten — gecombineerd met hogere aardgasprijzen. Aardgas is zowel energiebron als grondstof voor de productie van ammoniak en ureum; wanneer gas duurder of minder beschikbaar is, lopen productiekosten wereldwijd op.

Prijzen van ureum zijn in korte tijd tientallen procenten hoger geworden; ook ammoniak en fosfaat worden schaars en duurder. Voor boeren zijn dit grote kostenposten: bij graanteelt kan kunstmest 30–40% van de uitgaven vormen. Omdat veel telers in Azië hun mest rond deze periode inkopen, voelen zij de pijn meteen. In armere landen leidt dat vaak tot minder bemesting en dus lagere opbrengsten, wat de kans op lokale voedseltekorten vergroot en via handel uiteindelijk mondiale effecten kan veroorzaken.

Voor consumenten vertaalt zich dit met enige vertraging in hogere voedselprijzen en extra inflatiedruk. Europese boeren, waaronder Nederlandse, hebben momenteel vaak nog voorraden, maar later dit jaar kan ook hier extra vraag tegen hogere prijzen ontstaan. Bovendien drukken hogere brandstof- en transportkosten nog extra op de eindprijs van voedsel. Amerikaanse landbouworganisaties waarschuwen zelfs voor een mogelijke systeemschok: boeren werken met kleine marges en kunnen snel door kostenstijgingen geraakt worden.

De timing en omvang van de impact hangen sterk af van hoe lang het conflict duurt. Zelfs bij een snel vredesakkoord kan het herstel van productiecapaciteit en handelsstromen maanden tot langer duren, waardoor prijsstijgingen en tekorten nog lang kunnen doorwerken.