Europa's energiecrisis escaleert: België heeft geen geld meer over
In dit artikel:
Het escalerende conflict tussen de VS, Israël en Iran vergroot de druk op de energiemarkten en zet Europese overheden op scherp. België waarschuwt dat het land deze keer weinig financiële ruimte heeft om een nieuwe energiecrisis op te vangen. Tijdens de energiecrisis van 2022 greep de Belgische staat diep in met miljardensteun via premies, energietoelagen en kortingen. Die buffers zijn grotendeels opgebruikt, aldus Pierre Wunsch, gouverneur van de Nationale Bank van België; brede, kostbare maatregelen voor de hele bevolking zijn nu niet meer haalbaar, alleen gerichte hulp voor de meest kwetsbaren lijkt nog mogelijk.
De onmiddellijke aanleiding is de gedeeltelijke blokkade van de Straat van Hormuz door Iran nadat de VS en Israël eind februari aanvallen uitvoerden. Die zeestraat is cruciaal: ongeveer 20% van de wereldolie passeert er. Als gevolg hiervan schoten olieprijzen omhoog van circa 65 dollar vóór de escalatie naar meer dan 112 dollar per vat — een stijging van ruim zeventig procent. Hogere energie- en brandstofkosten drukken direct op bedrijven (hogere transport- en productiekosten) en consumenten (minder besteedbaar inkomen), wat de economische groei vertraagt en de kans op een recessie in België vergroot. Vermogensbeheerder BlackRock waarschuwt dat een olieprijs van 150 dollar een langdurige wereldwijde recessie kan veroorzaken.
Europa reageert verschillend: de Europese Commissie roept op tot energiebesparing (minder vliegen, meer thuiswerken, minder autorijden), terwijl sommige lidstaten al financiële ingrepen doen. Spanje kondigde een miljardenssteunpakket met belastingverlagingen op energie en brandstof aan; Italië verlaagde tijdelijk accijnzen en steunt met name transportbedrijven; Griekenland stelde maximumwinsten voor brandstof en supermarkten in om excessieve marges tegen te gaan. Nederland houdt zich voorlopig afzijdig en nam nog geen directe steunmaatregelen.
Kortom: door de geopolitieke spanningen stijgen energieprijzen sterk, België heeft weinig beleidsruimte voor brede steun en Europa ziet uiteenlopende nationale reacties, waardoor economische onzekerheid toeneemt.