Dit wordt de grootste economische uitdaging van deze eeuw

In dit artikel:

De grootste langetermijnbedreiging voor de wereldeconomie is volgens dit stuk niet inflatie of hoge rente, maar vergrijzing. Door dalende geboortecijfers en een snel groeiende groep ouderen krimpt de beroepsbevolking in veel landen, waardoor er straks minder werkenden zijn om meer gepensioneerden te onderhouden. Dat zet druk op belastinginkomsten, pensioenen, zorguitgaven en uiteindelijk op de groei.

De Verenigde Naties verwachten dat het wereldwijde vruchtbaarheidscijfer richting 2,1 kinderen per vrouw zakt, het niveau waarop een bevolking ongeveer stabiel blijft. In rijke landen daalt het aandeel mensen in de werkende leeftijd al decennialang, terwijl het aantal 65-plussers blijft stijgen. Tegen het einde van de jaren 2070 zouden er wereldwijd meer ouderen dan kinderen zijn.

Voor Nederland waarschuwt De Nederlandsche Bank dat de economische groei tussen 2026 en 2040 gemiddeld nog maar 0,6 procent per jaar kan bedragen, met vrijwel stilstand per hoofd van de bevolking. Dat leidt tot structurele personeelstekorten in sectoren als zorg, techniek en onderwijs. Volgens de auteur kan die schaarste lonen opdrijven en inflatie hardnekkig maken.

De impact is nog groter in China, waar de bevolking volgens VN-prognoses tot het einde van deze eeuw met honderden miljoenen kan krimpen. Ook Nederland merkt de gevolgen indirect, omdat handel en arbeidsmigratie sterk verweven zijn met landen waar de beroepsbevolking terugloopt.

Als antwoord op dit probleem zetten landen steeds meer in op automatisering, robotica, AI en migratie. Maar de opbrengst daarvan is onzeker: het IMF schat dat AI veel banen zal beïnvloeden, terwijl DNB twijfelt of de productiviteitswinst groot genoeg zal zijn om de lagere bevolkingsgroei te compenseren.