Crypto bevriezen zonder strafzaak: Duitsland gaat verder dan EU
In dit artikel:
De Duitse Bondsdag heeft op donderdag 12 november ingestemd met een wet die de douane meer bevoegdheden geeft om vermogen met een onduidelijke herkomst te bevriezen. Daaronder vallen nadrukkelijk ook cryptovaluta. De maatregel maakt deel uit van een bredere aanpak van witwassen en gaat verder dan Europese regels voorschrijven.
De douane kan straks bezittingen ter waarde van meer dan 100.000 euro maximaal 30 dagen blokkeren als de legale herkomst niet plausibel lijkt. Bij de huidige koers komt die grens overeen met ongeveer 1,8 bitcoin. Een rechter kan de blokkade eenmalig met 150 dagen verlengen, zonder zitting of mogelijkheid tot beroep. Als de douane om definitieve inbeslagname vraagt, wordt de termijn opgeschort totdat een rechter uitspraak doet. De feitelijke duur kan daardoor langer zijn dan 180 dagen.
Formeel moet de staat aantonen dat het vermogen uit een illegale bron komt. In de praktijk kan de eigenaar echter onder druk komen te staan om de herkomst aannemelijk te maken. Alleen zwijgen of zeggen dat men niets weet, is volgens de toelichting meestal onvoldoende om inbeslagname te voorkomen. Advocaten waarschuwen dat vooral bezitters van oude cryptovaluta problemen kunnen krijgen als zij aankopen of erfenissen nooit goed hebben gedocumenteerd. SPD-politicus Ingo Vogel benadrukt dat de wet geen automatische inbeslagname of algemene omkering van de bewijslast inhoudt, terwijl minister van Financiën Lars Klingbeil stelde dat bezit voorlopig kan verdwijnen als de eigenaar de legale herkomst niet kan aantonen.
De wet zegt weinig over crypto in een eigen wallet, waarbij de eigenaar zelf de private key beheert. Volgens blockchainvereniging Bundesblock kan de overheid zulke munten niet eenvoudig via een exchange blokkeren en moet zij zich dan rechtstreeks tegen de eigenaar richten.
Tot nu toe liep het afpakken van vermogen met een onduidelijke herkomst in Duitsland via een strafzaak naar een ernstig misdrijf. De nieuwe regeling haalt die strafzaak als voorwaarde weg. Daarmee kiest Duitsland een ruimere aanpak dan de EU-richtlijn, die confiscatie zonder veroordeling alleen toestaat wanneer onverklaard vermogen in een onderzoek naar georganiseerde misdaad wordt gevonden.
Ook Ierland, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Italië en delen van Australië kennen vergelijkbare mogelijkheden. In Nederland is een veroordeling vooralsnog in principe nodig, al werkt het kabinet aan uitbreiding van de regels.
De wet moet nog worden goedgekeurd door de Bundesrat. Als de deelstatenkamer instemt, treden de nieuwe regels op 1 januari 2027 in werking.
Vandaag Inside: Noa Vahle tijdens interview met Joey Veerman: ‘Je bent echt boos, hè?’