Crisis in Den Haag: kamerdebat over belastingplan begint om 10:15 uur

In dit artikel:

De Tweede Kamer debatteert vandaag vanaf 10.15 uur over het belastingplan voor 2027. Premier Rob Jetten (D66) is daarbij aanwezig en heeft een Europese bijeenkomst in Dublin afgezegd. Na het debat stemt de Kamer over het plan en de ingediende amendementen. Hoewel het om een pakket van ongeveer 480 miljard euro gaat, draait de politieke crisis vooral om een wijziging van circa 1 miljard euro.

D66 en CDA sloten zonder coalitiepartner VVD een akkoord met oppositiepartijen PRO en Volt. Zij willen jaarlijks ongeveer 1 miljard euro extra ophalen bij vermogenden en de opbrengst gebruiken om de belasting op werk te verlagen. In box 3 stijgt vanaf 2029 het tarief op rendement boven 60.000 euro van 36 naar 38,5 procent. Onder die grens daalt het tarief naar 35,5 procent. Ook worden grenzen in de erf- en schenkbelasting en bij winst uit een eigen bv niet meer volledig aan de inflatie aangepast. Daardoor kunnen meer mensen in een hoger tarief terechtkomen. Het laagste tarief in de inkomstenbelasting daalt met 0,25 procentpunt naar 35,75 procent.

Een deel van de verwachte opbrengst, 412 miljoen euro, is echter nog niet concreet ingevuld. Die zou moeten komen uit het aanpakken van belastingconstructies, mogelijk inclusief een vertrekheffing voor zeer vermogende mensen die naar het buitenland verhuizen. Belastingexperts plaatsen vraagtekens bij deze plannen.

VVD-leider Dilan Yesilgöz noemt de deal slecht voor Nederland en strijdig met het coalitieakkoord. Volgens haar kan een hogere vermogensbelasting het Nederlandse vestigingsklimaat schaden. De VVD voelt zich bovendien buitengesloten en eist dat D66 en CDA het akkoord intrekken. Doen zij dat niet, dan wil Yesilgöz een “fundamentele reset” van de samenwerking. D66 en CDA weigeren de afspraak terug te draaien en wijzen op het zogenoemde open huwelijk, waarbij coalitiepartijen bij stemmingen hun eigen positie mogen kiezen. Zij zien de samenwerking daarom niet automatisch als beëindigd.

Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA heeft slechts 66 van de 150 zetels en is voor iedere wet afhankelijk van steun uit de oppositie. Als de VVD tegen de vermogensmaatregel stemt maar vóór het totale belastingplan, blijft het kabinet voorlopig overeind. Als de partij vasthoudt aan haar eis, kan een kabinetsval of nieuw crisisoverleg volgen. Ook een meerderheid voor het amendement betekent niet automatisch dat het volledige belastingplan wordt aangenomen. Bij een val zouden nieuwe verkiezingen niet direct nodig zijn; de huidige Kamer kan eerst proberen een andere coalitie te vormen.

De Belastingdienst moet uiterlijk 20 november duidelijkheid hebben, zodat de voorlopige aanslagen voor volgend jaar kunnen worden berekend. Als het plan sneuvelt, blijven de huidige belastingwetten gelden. De gevolgen voor het beleid zijn volgens hoogleraar Edwin Heithuis beperkt, maar politiek zou een verwerping grote schade veroorzaken.

De bredere hervorming van box 3 staat los van deze crisis. Die aparte wet moet vanaf 2029 de huidige vermogensbelasting vervangen door een vermogenswinstbelasting, waarbij belasting doorgaans pas verschuldigd is bij verkoop en gerealiseerde winst. Voor crypto en edelmetalen blijft voorlopig een vorm van belasting op ongerealiseerde waardestijgingen gelden. Tegen die ongelijke behandeling waarschuwen onder meer de Raad van State en de Belastingdienst.