CPB waarschuwt: Nederlandse economie groeit trager, staatsschuld loopt op
In dit artikel:
De Nederlandse economie groeit in 2025 en 2026 minder snel dan eerder voorspeld, meldt het Centraal Planbureau (CPB) in de concept-Macro Economische Verkenning. De vertraagde groei wordt vooral veroorzaakt door internationale onzekerheden, met name de Amerikaanse handelsoorlog, en oplopende tekorten op de overheidsbegroting. Door de Amerikaanse importheffingen daalt de vraag naar Nederlandse exportproducten en blijven investeringen achter, wat de uitvoergroei remt. Daarnaast speelt de sterk gestegen euro een rol: de munt is dit jaar ongeveer vijftien procent in waarde gestegen ten opzichte van de dollar, wat Nederlandse producten op de internationale markt duurder maakt.
Voor 2024 en 2025 verwacht het CPB een groei van respectievelijk 1,7 en 1,3 procent, lager dan de eerder geraamde 1,9 en 1,5 procent. Binnen Europa blijft de vraag vanuit Duitsland behoorlijk sterk door investeringen. Tegelijkertijd groeit de Nederlandse staatsschuld snel: momenteel is die 43 procent van het bruto binnenlands product (bbp), maar die stijgt naar verwachting naar 50 procent in 2030. Deze toename wordt veroorzaakt door hogere zorgkosten, stijgende sociale uitgaven, hogere rentelasten en structurele demografische veranderingen zoals vergrijzing. Beleidsmaatregelen zoals de halvering van het eigen risico drijven de zorgvraag verder op, terwijl hogere lonen leiden tot duurder wordende uitkeringen.
Op de lange termijn waarschuwt het CPB voor een forse stijging van de staatsschuld tot 126 procent van het bbp in 2060 als er geen beleidsmaatregelen worden genomen. Hervormingen in onder meer de zorg en de AOW zijn dan noodzakelijk om de overheidsfinanciën houdbaar te houden. Positief is dat de koopkracht van huishoudens naar verwachting stijgt door groeiende reële lonen en lastenverlichtingen; in 2025 en 2026 gaan de lonen er met 1,5 procent op vooruit.
Tot slot vermeldt het CPB dat de prognoses nog geen rekening houden met een mogelijke forse verhoging van de defensie-uitgaven in lijn met de nieuwe NAVO-norm, die uiterlijk in 2035 drieënhalf procent van het bbp aan defensie verlangt. Voor Nederland zou dit een extra jaarlijkse kostenpost van circa 19 miljard euro kunnen betekenen.