Bitcoin werd in El Salvador geen volksgeld, wel wereldnieuws

In dit artikel:

El Salvador maakte in 2021 als eerste land ter wereld Bitcoin (BTC) tot wettig betaalmiddel. President Nayib Bukele wilde daarmee vooral inwoners zonder bankrekening bereiken, internationale geldtransfers goedkoper maken en buitenlandse investeringen aantrekken.

Vijf jaar later is Bitcoin nauwelijks doorgedrongen in het dagelijks leven. De gebruikers blijken vooral jong, mannelijk, stedelijk en hoger opgeleid; velen hadden al een bankrekening. Ook de door de overheid verspreide Chivo-wallet, waarvoor Salvadoranen 30 dollar aan Bitcoin kregen, leidde vooral tot een korte opleving. Meer dan 60 procent van de vroege gebruikers deed na het opmaken van die bonus geen nieuwe transactie. In een winkelcentrum in San Salvador accepteerden slechts vier van 21 bezochte winkels Bitcoin, en slechts één betaling verliep probleemloos.

Ook bij internationale geldtransfers bleef het gebruik beperkt. Ondanks het belang van overboekingen voor de economie – in 2024 goed voor ongeveer 24 procent van het bbp – verliep slechts circa één procent via digitale wallets. Omdat El Salvador de Amerikaanse dollar gebruikt en bijna alle transfers uit de Verenigde Staten komen, is er bovendien minder winst te behalen door valutawissels te vermijden.

Onder druk van een financieringsakkoord van 1,4 miljard dollar met het Internationaal Monetair Fonds (IMF) beperkte de regering eind 2024 haar rol. Bedrijven hoeven Bitcoin niet langer te accepteren, belastingen moeten in dollars worden betaald en de publieke sector moet zich terugtrekken uit Bitcoinactiviteiten. Burgers en bedrijven mogen de munt wel vrijwillig blijven gebruiken.

In El Zonte, bekend als Bitcoin Beach, werkt het model beter. De lokale economie accepteert al sinds vóór de landelijke wet Bitcoin bij onder meer winkels, hotels en toeristische bedrijven. Volgens betrokkenen zijn daar individuele ondernemers door BTC gegroeid. Het contrast laat zien dat lokale, organisch opgebouwde acceptatie succesvoller kan zijn dan landelijke invoering van bovenaf. Ook projecten als Bitcoin City en de Volcano Bonds kwamen nauwelijks van de grond.

De grootste opbrengst voor El Salvador lijkt daarom internationaal te liggen. Het land maakte nationale Bitcoin-adoptie voor het eerst concreet en trok wereldwijd investeerders, toeristen, ondernemers en prominente cryptoliefhebbers aan. Onderzoekers noemen die symbolische en marketingwaarde groter dan het directe economische voordeel voor de bevolking.

Het experiment valt samen met Bukeles omstreden machtsconcentratie en de sinds 2022 geldende noodtoestand, die het bendegeweld sterk terugdrong maar volgens mensenrechtenorganisaties gepaard ging met willekeurige arrestaties en minder rechtsstatelijke controle. Vijf jaar na de invoering is de conclusie dan ook dubbel: Bitcoin werd geen massaal betaalmiddel en bracht geen brede financiële inclusie, maar veranderde wel wereldwijd het debat over de rol van cryptovaluta in nationaal beleid.