Belastingplan hangt aan zijden draadje: nog geen deal in Kamer

In dit artikel:

Het kabinet heeft nog geen zekere meerderheid voor het belastingplan voor 2027, terwijl de Tweede Kamer er over twee dagen over moet stemmen. Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA is afhankelijk van oppositiepartijen. In de Tweede Kamer lijkt steun mogelijk van ChristenUnie, 50PLUS en de Groep Markuszower, maar in de Eerste Kamer ontbreken nog twaalf zetels voor een meerderheid.

De coalitie hoopt op steun van Pro en Volt. Die partijen willen 1,5 miljard euro extra ophalen bij vermogenden om arbeid minder zwaar te belasten, maar de VVD verzet zich daartegen. JA21, SGP en BBB eisen toezeggingen over onder meer asiel, stikstof en medisch-ethische onderwerpen. Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) wil die kwesties buiten het belastingplan houden. Daarom wordt uitstel van de stemming naar volgende week waarschijnlijker.

Ook de positie van Groep Markuszower blijft onduidelijk. Een motie van wantrouwen tegen het kabinet kreeg alleen steun van de PVV en Forum voor Democratie, maar Gidi Markuszower sluit steun aan het belastingplan niet uit. Het kabinet heeft daarnaast partijen tegemoetgekomen: de groep kreeg 95 miljoen euro extra voor veiligheid en een voorstel van ChristenUnie en 50PLUS om een lastenverzwaring voor ouderen terug te draaien, kan rekenen op steun.

Het plan is sinds Prinsjesdag flink aangepast. De voorgestelde extra belasting op arbeid voor defensie, de zogenoemde vrijheidsbijdrage, is voor 2027 geschrapt. De aftrek voor zorgkosten blijft gedeeltelijk bestaan en de btw-verhoging op bloemen is uitgesteld. Volgens het kabinet gaan Nederlanders daardoor 1,5 miljard euro meer vooruit dan in het oorspronkelijke voorstel. Het plan moet uiteindelijk ongeveer 1,7 miljard euro extra opleveren, al moet 290 miljoen euro nog via niet nader ingevulde maatregelen worden gevonden.

Als het belastingplan sneuvelt, blijven de huidige belastingwetten gelden. De belastingschijven stijgen dan volledig mee met de inflatie in plaats van voor 60 procent, maar de tijdelijke korting op de brandstofaccijns vervalt. Volgens hoogleraar Edwin Heithuis blijven de gevolgen beperkt omdat veel beleid al uit het plan is verdwenen. Wordt het plan na 20 november door de Eerste Kamer verworpen, dan zijn voorlopige belastingaanslagen van de Belastingdienst niet meer correct.

Tijdens het debat stond ook de hervorming van box 3 centraal. Heinen wil vanaf 2029 een vermogenswinstbelasting invoeren, waarbij belasting pas verschuldigd is bij verkoop van bijvoorbeeld beleggingen of een tweede woning. Goud en crypto blijven in 2029 nog tijdelijk op basis van papieren winst belast. Hoewel de Raad van State waarschuwt dat de invoering te snel gaat, lijkt hiervoor steun te bestaan bij JA21, SGP en BBB. De omschakeling kost de schatkist tot 2040 naar verwachting 17,6 miljard euro aan uitgestelde inkomsten, maar moet volgens Heinen voorkomen dat een groter gat van 26 miljard euro ontstaat.